تبلیغات
.east or west, home is best تو مرا یاد کنی یا نکنی باورت گر بشود یا نشود حرفی نیست اما..... نفسم می گیرد در هوای که نفس های تو نیست - طوایف بزرگ زیلایی(موشمی سفلی)
 
.east or west, home is best تو مرا یاد کنی یا نکنی باورت گر بشود یا نشود حرفی نیست اما..... نفسم می گیرد در هوای که نفس های تو نیست
صفحه نخست                 تماس با مدیر                    پست الکترونیک                   RSS                  ATOM
نظرات ()
نوشته شده توسط مصیب اریایی در تاریخ سه شنبه 21 آذر 1391
طوایف بزرگ زیلایی(موشمی سفلی) شامل ایل تاج امیری و امیر گپی .................. .

زیلائی ها.

زیلائی ها از طوایف مستقل بویراحمد سفلی هستند که در قسمت جنوبی رود خرسان تا کوهستانهای شمال دشمن زیاری سکونت دارند.  گرمسیر زیلائی ها در اطراف رودخانه خرسان و سردسیر آنها کوههای جنوبی منطقه زیلائی  میباشد.  در حال حاضر زیلائی ها طایفه مستقل با قلمرو جداگانه میباشند.

الف : زیلائی پشته

 زیلائی پشته با 300 خانوار جمعیت بین سرفاریاب بویر احمد منطقه دشمن زیاری واقع است. سکنه زیلائی پشته تابستانها حدود 5/1 تا 2 ماه بر فراز کوه نور میروند،  و در بقیه فصول در دهات پشته زیلائی که در دامنه کوه نور واقع است به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند.

برای اطلاعات بیشتر ادامه مطلب را بزنید

ب: زیلائی سردسیر

 


زیلائی ها.

زیلائی ها از طوایف مستقل بویراحمد سفلی هستند که در قسمت جنوبی رود خرسان تا کوهستانهای شمال دشمن زیاری سکونت دارند.  گرمسیر زیلائی ها در اطراف رودخانه خرسان و سردسیر آنها کوههای جنوبی منطقه زیلائی  میباشد.  در حال حاضر زیلائی ها طایفه مستقل با قلمرو جداگانه میباشند.

الف : زیلائی پشته

 زیلائی پشته با 300 خانوار جمعیت بین سرفاریاب بویر احمد منطقه دشمن زیاری واقع است. سکنه زیلائی پشته تابستانها حدود 5/1 تا 2 ماه بر فراز کوه نور میروند،  و در بقیه فصول در دهات پشته زیلائی که در دامنه کوه نور واقع است به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند.

ئی سردسیر مرکب است از 1- اولاد تاج امیری 250 خانوار. 2- اولاد امیرگپی 250 خانوار، 3- سادات 300 خانوار که در 27 ده و 33 آبادی تابعه آن زندگی میکنند. زیلائی های سردسیر در منطقه وسیعی که از سیاه کوه شورم شروع میشود و تا خاک بختیاری ( نزدیکهای لردگان ) ادامه دارد زندگی میکنند،  که مساحت آن 160 کیلومتر مربع میباشد. قلمرو سردسیری آنها بنام کوه سیاه و چوخانه و سرفاریاب میان سردسیر تا مرادی و ایل دشمن زیاری قرار گرفته است. قلمرو گرمسیر آنان کوه مورغم - شملک- ماشعیر- نهام- چاهن- پوله- زیر نا در کناره های رودخانه خرسان میباشد.در گذشته این طایفه بهترین دامداری و زنبور داری را داشتند، روغن و عسل و دام آنها معروف و زبانزد همه بود و صادرات مهم آنها را تشکیل میداد، کشاورزی مختصر و ابتدائی فقط آذوقه آنها را تامین میکرد. از آنجا که منطقه دارای جنگلهای انبوه و بلوط و سایر درختان بود، از میوه های جنگل برای کمک آذوقه خود و دامهایشان حداکثر استفاده را میکردند. اکنون وضع دامداری و کشاورزی آنها در مسیر دیگر قرار گرفته است و  دیم كاری چون موجی عظیم سراسر منطقه را فرا گرفته است. در نتیجه جنگلهائی که زمین آنها قابل کشت بوده از بین برده و بزیر کشت دیم قرار داده اند. حتی نهالهای سبز و کوچک را بریده،  روی زمینهای شخم زده پهن میکنند و پس از اینکه خشک شد،  برای تقویت و روشنائی زمین آتش میزنند. برای سوخت و روشنائی از ساقه و تنه های درختان حداکثر استفاده را مینمایند،  و در این روال جدید کلیه مراتع گرمسیری آنها به زیر کشت رفته است. در حال حاضر ناچارند که از کوه های دور دست بزحمت مقداری علوفه برای باقیمانده دامهای خود بیاورند. زنبورهای عسل آنها هم تقلیل یافته فقط تعدادی بسیار کم در سادات، پوله و زیرنا و چاهن نگهداری میشود. مردان طایفه سالی دو تا سه ماه بطور دسته جمعی برای کار کردن باصفهان و شهرضا میروند،  و بقیه سال به شخم کردن و بریدن درختان و آوردن علوفه از سردسیر به گرمسیر مشغولند. زنانی که در گذشته بهترین فرآورده های دامی را تهیه کرده  و نگهدار دامها و عامل مؤثر ازدیاد آنها بودند، حال دائما در تلاش اند که هیزم ها را با پشت از جنگل و کوه بآبادی بیاورند،  و با سلیقه خاصی آنها را رویهم بچینند،  تا در زمستان دائما اجاقشان روشن و کلبه شان گرم باشد. مردم زیلائی مخصوصا تاج امیری و امیر گپی مردمی زحمتکش، سختکوش و دارای روحیه ای شاد و مهمان نواز و با استعداد هستند. اگر بجای قطع درختان و بزیر کشت بردن مراتع مشجر شیب دار که اخیرا در همه منطقه معمول شده است،  با اجرای برنامه ای صحیح توأم با آینده نگری، دامپروری و زنبور داری آنها احیاء گردد. با این نیروی انسانی فعال و محیط مساعد، میتوان شالوده و ساخت زندگی نسبتا مرفه و امید بخشی را بوجود آورد،  و علاوه بر تامین قسمتی از فرآورده های دامی منطقه ، به افزایش و تنوع تولید منطقه کمک کرد. بسته بودن منطقه ، نبودن راه ، عدم دسترسی به بازار و فراموش شدن روستاها و طوایف جنگل نشین  که اکثرا بین چهارمحال بختیاری و خوزستان و کهکیلویه و بویراحمد قرار گرفته اند  و اینکه از خدمات و آگاهی های لازم محرومند، موجب از بین رفتن مهمترین مراتع و جنگلهای منطقه گردیده است.  در نتیجه، مردم فعال و دامداران با تجربه با قرار گرفتن در این مسیر بتدریج فقیرتر و نگران تر شده و بناچار برای جبران کمبود درآمد به شهرهای مجاور برای پیدا کردن کار موقت مهاجرت می کنند.

شناخت موردی طوایف ( سادات- تاج امیری- امیرگپی )

الف  سادات: محدوده دهات چاهن، بالرود،زیرنا، پوله، با حدود 298 خانوار جمعیت قلمرو سادات می باشد. 1- چاهن، ده چاهن 518 نفر جمعیت دارد که از شش تش تشکیل یافته است. مدرسه ای از مصالح محلی برای آنها ساخته شده است. دیگر هیچگونه آثاری از خدمات و یا مـؤسسات دولتی در این ده وجود ندارد. چشمه ای در وسط ده است که آب آشامیدنی آنها را تأمین میکند. تعدادی درخت انجیر و مو در وسط ده وجود دارد. زراعت آنها گندم و جوی دیم است. پرسشهائی از ریش سفیدان و اهالی ده بعمل آمد،  که خلاصه پاسخ آنها بشرح زیر است:

 " قریب دو قرن پیش ما با برادران خود،  سادات محمودی که در( ده دومن) سکونت داشتیم باین منطقه آمدیم،  و همه در چاهن ماندیم و به دامداری و زنبور داری مشغول شدیم،  بعد بتدریج به دهان بالرود و زیرنا و پوله رفتیم چون جمعیت ما زیاد و  دامهایمان زیادتر شد،  آن مناطق را از طوایف دشمن زیاری خریداری کردیم و ده ساختیم. ما اهالی این چهار روستا از یک جد مشترک بنام میر نعمت اله هستیم. میر نعمت اله جد نهم ما ( گفتۀ میر علی فتح دردمند کدخدای فعلی چاهن ) که در ده « دومن امامزاده محمود» بود،  در قدیم در اثر فشار ایل نوئی به این منطقه کوچ کردیم. بعد از سه نسل عده ای از ما برگشتند،  که اولاد آنها هم اکنون در دهات دزدک و بنستان سکونت کرده اند و هنوز با هم یکدیگر آمد و رفت و ارتباط داریم. دسته میر نقد علی و مشهدی غلامرضا و میر قدرت از بازماندگان آنها هستند. زیلائی ها ( تاج امیری- امیرگپی ) بعد از آمدن سادات باین منطقه آمده و سکونت کردند،  و بعد ها ما جزو زیلائی شدیم و آمدن زیلائی ها باین دیار همزمان با شکست ایل نوئی از بویراحمد بوده است. از نظر رابطه خویشاوندی ، اغلب ازدواجها در درون طایفه صورت میگیرد. دو عروس بختیاری داریم،  به لردگانیها هم اخیرا زن داده ایم،  و با زیلائی ها هم خویشاوندی داریم. سابق دامهای ما زیادتر بود و زنبورداری ما رونق بیشتری داشت. اکنون دامهای ما نسبت به گذشته کم شده و زنبور داری از رونق افتاده است. حال بیشتر از چهار هزار بز و گوسفند نداریم،  و از هزار کندوی زنبور عسل سالهای  پیش ده کندو بجاری مانده است ! با وجودیکه امسال زراعتمان تا حدی خوب بود، تنها نصف آذوقه مان را تأمین نمود، اما وقتی درختا ن بلوط پر ثمر باشد،  نصف دیگر آذوقمان از نان بلوط تأمین میشود. بلوط کمک علوفه مقوی برای دامهایمان نیز میباشد.

دامهای ما اكثرا بز میباشد ( تقریبا دو سوم گله ) بز در قسمت سنگی كوه و سنگلاخها بهتر میتواند حركت كند و از برگ و سر شاخه های درختان  هم استفاده میكند. از طرفی كم زحمت و كم خرج است. معامله مابیشتر با شهر رضا میباشد ، سابق از راه كتاوچهاراه و سمیرم میرفتیم . حال از راه لردگان میرویم ، دوستانی طرف معامله در شهرضا داریم كه در كاروانسرای آنها منزل میگیریم و با آنها خرید و فروش خود را انجام میدهیم. موقع خرید از هر خانواده ای یك نفر با هم بصورت قافله  حركت میكنیم . گاهی از زنها هم برای خرید همراهمان میـآیند . سالی دو مرتبه به شهر ضا میرویم ( پائیز و اول تابستان ) تابستان كه در سردسیر هستیم  از راه شتر خون و سادات محمودی بشهرضا میرویم در‌آم موقع در سیا كوه و چشمه مزرا و مظفری كپر و چادر میزنیم ولی بیشتر خرید و فروش مادر پائیز است . وقتی كه بلوط فراوان باشد جفت ( پوست دوم میوه بلوط ) هم برای فروش میبریم . كاوه ( بره نر یكساله و بیشتر ) جفتی 800 -1000 تومان فروش مییریم . چَپش ( بز نر یكساله  ) جفتی 400 -500 تومان فروش دارد. روغن نمیفروشم چون اضافه بر خرج و مصرف نداریم. عسل كیلوئی 45 -50 تومان فروخته ایم . كمبود گندم را از شهر رضا خریداری میكنیم كه تا آخر راه ماشین رو ( شبلیز بویر احمد ) تقریبا كیلوئی 15 ریال تمام میشود و بعد هم با  الاغ و دیگر حیوانات باركش آنرا بخانه میرسانیم . چهار سال پیش یك كارخانه كوچك آرد سازی خریداری و درده نصب كرده ایم . سابق برای خورد كردن گندم و بلوط از برده هر ( دوسنگ پهن و استوانه ای برای خردكردن گندم وبلوط ‌) و آسك ( آسیای دستی مانند دو سنگ آسیا كه با دست چرخانده میشود ) استفاده میكردیم و حالا برای گرده ای بنام بركو از آنها استفاده میشود. "

2- ده بالرود : این ده در كنار رود خرسان واقع است . جمعیت آن ا زطایفه سادات بوده و بالغ بر 43 خانوار معادل 204 نفر میباشد كه اكثرا از اولاد میرهاشم بوده اند . فقط سه خانوار این ده از اولاد دیگری است

3- ده زیزنا : اهل ده زیرنا از طایفه سادات هستند جمعیت این ده 80 خانوار معادل 359 نفر است كه اكثرا از اولاد هاشم هستند . میر حسین 95 ساله پیرترین مرد ده میگوید" كه پدر بزرگم میرعلی یار ، جد بقیه اهالی این ده به زیر نا آمده و این ملك را از ایل دشمن زیاریها خریداری نمود . اهالی این ده برنج كاری هم دارند . یكصد كندوی زنبور عسل برای آنها مانده كه این تعداد نسبت به سابق خیلی كم شده است .صنایع دستی شامل، خور ، شلَه ، بنه ، توبره و سفره میباشد . بافتن قالیچه و جاجیم و گلیم بافی رایج نیست . از نظر زراعت ، كشت گندم دیم دارند و هر خانواری 10 -20 من ( یك من – 6 كیلو ) گندم  میكارند . شیوه تولید و زندگی اهالی بالرود و زیرنا شبیه جاهن است . اهالی این ده نیز ازمرگ و میر افراد و دامها و از بین رفتن و كم شدن مراتع شكایات داشتند . تعداد دامهای این ده 1200 رأس بوده كه بیشترین درصد گله را بز تشكیل میدهد . بازار های آنها بیشتز شهرضا و كمتر لردگان است.

4-  پوله : ده پوله قسمتی از سادات چاهن است كه از 4 تش بنامهای : میر سید احمد 30 خانوار ، میر احمد 9 خانوار ، میرعلی نقی 4 خانوار و میر تاگردو 6 خانوار تشكیل گردیده است. در كنارآنها ، یك خانوار زیلائی هاشمی كه از آنها زن گرفته نیز زندگی میكند . بنابراین جمعیت كل این ده 50 خانوار است . میگویند كه میر محمد صادق جد حاج قربان ریش سفید ده پوله ، از بالرود به زیرنا آمده و پس از خرید ده پوله از دشمن زیاری ها در این محل ساكن شدند . اهالی این ده اول خرداد به سردسیر (‌ سیاه كوه و مظفری ) میروند و بعلت كمبود آب اواسط تابسنان به پوله برمیگردند . دهات سادات چاهن ، بالرود ، زیرنا و پوله كه  محل گرمسیری سادات زیلائی میباشد ، بین دو طایفه دیگر زیلائی یعنی امیرگپی و تاج امیری و ایل بویر احمد قرار گرفته است . كلیه زمین آبی آنها تخم افكن 6 بار شلتوك است ( هر بار برابر 20 من ). ریش سفید ده تخم افكن 6 من و بقیه هر كدام كمتر از 2 من زمینی آبی دارند . قریب 10 بار ( 12 هكتار زمین ) دیمی دارند كه 5 بار آن شامل زمینهای كوه اربند و 5 بار دیگر در چالرو میباشد . قیمت شلتوك در روی خرمن هر بار ( 120كیلو )- ‌ 300 تومان خرید و فروش میگردد. برای كاشت برنج اواسط اردیبهشت تخم دادن یا خزانه میگیرند . برای چاق شدن زمین در فصل پائیز فاریاب (‌ زمین آبی ) را شبدر میكارند و در اوایل تابستان زمین را زیرو رو كرده تولك كاری 6 من زمین با چهارنفرحداكثر 6 روز میباشد صبح ها زمین را آماده میكنند و بعد برنج سبز شده را نشاء میكنند . وجین و شل او ( بهم زدن گل وآب پای برنج سبز ) سه مرتبه صورت میگیرد كه برای 6 من بذر كاشته هر مرتبه دو روز وقت میگیرد . آبیاری تمام مزارع برنج در مدت داشت بوسیله دو نفر آبیار انجام میگیرد كه مزد آنها دوسوم كل محصول بدست آمده میباشد. مخارج آنها از قبیل قند و چای و سیگار وغذا بعهده صاحبان مزارع برنج است. محصول برنج تماما بمصرف اهالی میرسد و مازادی برای فروش به  خارج از منطقه ندارد . كل زمین آبی آنها در سیاكوه ( ییلاق ) معادل تخم افكن 15 بار گندم  ( معادل 30 هكتار) میباشد. تقریبا همه خانوارها دامدارند كه بیشترین دام خانوار 60 – 70 رأس وكمترین آنها 5 رأس میباشد . علوفه دامها از سردسیر تأمین میشود.كه شامل جاشیر، چویل ، كَه پر ،كَاله ،بیلَهَر ، بادَه و مقداری كاه گندم و غیره است . اهالی اظهار میدارند 15 سال پیش هزار كندوی زنبور عسل داشتیم اكنون ا ز80 كندوی باقیمانده ، یك خانوار 47 كندو و خانوار دیگری 10 كندو و بقیه خانوار ها 23 كندو دارند . قیمت عسل در موقع برداشت ( اواخر تابستان ) 45 – 50 تومان است . صنایع دستی آنها فقط شبكه ، وریس ، خور ، توبره ، جُل وغیره میباشد كه تماما جنبه خود مصرفی دارند. معامله اهالی بیشتر با شهرهای شهرضا و لردگان وگاهی اصفهان است . قیمت كالا در پوله چندین برابر قیمت  خرید آن در شهرضا یا لردگان است . برای مثال درپوله نفت حلبی 30 تومان بفروش میرسد . تمامی منطقه ، سیاه كوه وچشمه مظفری محل ییلاقی طایفه سادات زیلائی میباشد كه اهالی پوله صاحب یكدانگ ، اهالی زیرنا صاحب  دودانگ ، اهالی چاهن صاحب 2 دانگ و بالرودیها صاحب یكدانگ از ییلاق ( سیاه كوه و مظفری ) میباشند . سادات زیلائی برا ی حفظ موقعیت خود با دیگر طوایف خویشاوندی دارند وكدخدای تاج امیری زیلائی در بین آنها صاحب نفوذ بوده است.

ب طوایف تاج امیری و امیر گپی زیلائی .

طایفه تاج امیری شامل دهات دره سهه ، موشمی علیا ، موشمی سفلی و موشمی وسطی و طایفه امیرگپی شامل دهات  بردپهن ، زیتی ( زیتون ) ، مورغم ، شلمك میباشد . شملك و برخی آبادیهای كوچك دیگر این طایفه آنطرف رودخانه خراسان درجوار طوایف بختیاری قرار گرفته است ( بعضی از دهات فوق الذكر شامل چند پاره آبادی كوچك بنامهای دیگر كه در سالهای اخیر بوجود آمده اند ، میباشند ). تاج امیری از 10 تش ( اولاد ) بنامهای : ۱شاهرخی- ۲-ملا راه خدا  3-كی علی 4-کای گردو5- صیدالی 6– ابن علی 7-رحیمی 8-كاعلی 9-معصومی 10-کی زکی و طایفه امیر گپی از 6 تش بنامهای : 1- شمس الدینی 2- احمد 3- علی رحم 4- لهراسب 5- خدارحم 6- ساد تشكیل شده است. قسمتی از طایفه تاج امیری در سر فاریاب و پشته زیلائی نزدیك شهر دهدشت زندگی میكنند كه شامل اهالی دهات : ماندان ، سواری ، پُهلكی ، آب ماهی ، گوشه ، شیخ هابیل ، نهم ، سید جلال الدین تیرابگون و چند پاره آبادی دیگر میباشند . كه از نظر جغرافیایی ، بین آنها وطایفه زیلائی مورد بحث ، قسمتی از مناطق ایلات بویراحمد و دشمن زیاری قرار گرفته  است و  حدود پنجاه سال است كه ارتباط آنها با یكدیگر قطع گردیده است . امیر گپی ها ریشه خود را با ایل بهمئی یكی میدانند كه در گذشته دور در اثر اختلافاتی كه در ایل شان روی داد به ایل نوئی پیوستند و جزء زیلائی شدند . اهالی دو طایفه بر اساس قباله هائی كه در دست دارند ، قسمت عمده منطقه گرمسیریشان را از دشمن زیاری  و قسمت  سردسیر خو د را بنام مور زرد را از خوانین نوئی و جاهائی در كناره رود خراسان را از بختیاریها خریداری كرده اند.......






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

جمعه 13 آذر 1394 11:44 ب.ظ
باعرض سلام میگم این طایفه بندی که کردی طایفه شوسینی کجا رفت ننوشتیش ؟
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


اگر هستیم دلیل بر وجود واقعی نیست و اگر نیستیم به معنی رفتنمان نیست. هر جا که هستیم باید با تو باشیم

مدیر وبلاگ : مصیب اریایی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :